Procesy społeczne, które trwają od początków pandemii zmieniły kulturę wielu firm i postrzeganie potrzeb pracowników w obszarze zdrowia psychicznego. Covid-19 sprawił, że podchodzimy do tego tematu z coraz z większą wrażliwością i współczuciem. Pracodawcy na całym świecie i w Polsce zaczęli śmielej inwestować w dbanie o dobrostan psychiczny. Jednocześnie pracownicy zwiększają swoje oczekiwania, oczekując kompleksowego wsparcia. Ten proces najszybciej zachodzi w branżach najbardziej dynamicznie rozwijających się, m.in. IT. Zapewnienie wsparcia psychologicznego dla pracowników  to nie wszystko. Postaramy się wyjaśnić, jaka jest odpowiedzialność działów HR, liderów i menedżerów w firmach IT aby skutecznie wspierać zdrowie psychiczne swoich pracowników?”

Jaką drogę przeszliśmy? 

W 2019 roku pracodawcy dopiero zaczynali dostrzegać i rozumieć pojawiający się problem. W 2020 roku, wsparcie zdrowia psychicznego pracowników zmieniło status z „nice-to-have” na ”must-have”. W 2021 roku stawka rośnie jeszcze bardziej, ponieważ już wiemy, że liczne czynniki występujące w miejscu pracy mogą przyczyniać się do pogorszenia stanu zdrowia psychicznego zatrudnionych. 

Z badań wynika, że pracownicy oczekują bezpiecznych miejsc pracy, co wymaga podjęcia głębokiej pracy nad zmianą kultury organizacyjnej. Podstawą jest oczywiście zapewnienie szerokiego dostępu do opieki psychologicznej i zajęć czy aplikacji wspomagających well-being. Ale badania przeprowadzone w USA, gdzie niemal wszystkie firmy z branży  IT wprowadziły takie benefity, wskazują że pracodawca powinien postarać się bardziej. Nie wystarczy po prostu oferta najnowszych aplikacji i używanie w komunikacji wewnętrznej zwrotów takich jak „dobre samopoczucie” czy „sprawność umysłowa”. Pracodawcy powinni połączyć deklaracje z czynami.

Raport Mind Share Partners „Mental Health at Work Report 2021”, przygotowany przez Harvard Business Review we współpracy z Qualtrics i ServiceNow, daje nam odpowiedzi na kluczowe pytanie: co pracodawcy powinni zrobić, aby wspierać zdrowie psychiczne swoich pracowników?

Jakie czynniki wpływają negatywnie na zdrowie psychiczne w miejscu pracy?

Wiemy, że niektóre czynniki związane z miejscem pracy negatywnie wpływają na zdrowie psychiczne. Sposób, w jaki pracujemy, nie jest zrównoważony i szkodzi naszemu zdrowiu psychicznemu. Jakie to czynniki?

  • emocjonalnie wykańczająca praca (np. stresująca, przytłaczająca, nudna lub monotonna), 
  • brak równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym,
  • złe praktyki komunikacyjne,
  • niskie poczucie więzi/wsparcia ze strony współpracowników lub kierownika,
  • pracoholizm, który doprowadza do zwiększonego wypalenia zawodowego. 

Jakie korzyści przynosi wspieranie zdrowia psychicznego w miejscu pracy?

Z raportu wynika, że pracownicy, którzy czują się wspierani:

  • rzadziej doświadczają objawów zaburzeń psychicznych,
  • rzadziej osiągają gorsze wyniki w pracy 
  • rzadziej korzystają z L-4 
  • częściej czują się komfortowo rozmawiając o swoim zdrowiu psychicznym w pracy. 
  • wykazują większą satysfakcję z pracy i chęć pozostania w swojej firmie. 
  • mają bardziej pozytywne poglądy na temat swojej firmy i jej liderów
  • ufają swojej firmie i są dumni z tego, że w niej pracują. 

Wniosek: jeśli kultura miejsca pracy jest tworzona w sposób zamierzony i przemyślany ma ona zdolność do skutecznego wspierania zdrowia psychicznego w pracy.

Jaka jest rola działu HR i liderów we wspieraniu dobrostanu psychicznego pracowników?

Firmy nie powinny dłużej traktować zdrowia psychicznego jako indywidualnej odpowiedzialności. Wstępem do działania są oczywiście świadczenia pracownicze. Jeśli jednak zależy nam na głębokiej zmianie, której pracownicy w Polsce będą oczekiwać tak samo jak oczekują jej pracownicy ze Stanów Zjednoczonych, należy tym problemem zająć się głębiej. 

Publikacja „Mental Health at Work Report 2021” wskazuje kilka rozwiązań, umożliwiających osiągnięcie rzeczywistego postępu. Zmiana kultury wymaga zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego. Każdy ma rolę do odegrania, począwszy od liderów i menedżerów.

Dział HR powinien dbać o szkolenie liderów, menedżerów i wszystkich pracowników, jak poruszać się w obszarze zdrowia psychicznego w pracy, prowadzić trudne rozmowy i tworzyć przyjazne miejsca pracy. 

Liderzy powinni traktować zdrowie psychiczne jako priorytet organizacyjny. Powinni oni dzielić się swoimi osobistymi doświadczeniami, aby stworzyć środowisko przejrzystości i otwartości. Ze względu na strach i wstyd, nawet firmy z najlepszymi świadczeniami w zakresie zdrowia psychicznego nie odnotują wzrostu ich wykorzystania, jeśli nie będzie istniała kultura wolna od stygmatyzacji.

Menedżerowie są często pierwszymi osobami, które zauważają zmiany i mają szansę wesprzeć swoich bezpośrednich podwładnych. Kluczowe jest budowanie środowiska bezpieczeństwa psychologicznego. Należy wdrożyć politykę i praktyki w zakresie zdrowia psychicznego, świadczenia kulturalne i inne zasoby, a także zapewnić o nich odpowiednią komunikację.

Bardziej zrównoważone sposoby pracy. Pracodawcy powinni zmienić możliwości świadczenia pracy, aby były bardziej zrównoważone. Kluczowym elementem jest zapewnienie elastyczności, której wielu pracowników doświadczyło po raz pierwszy podczas pandemii dzięki pracy zdalnej. Część pracowników przyznała jednak, że plany dotyczące powrotu do biura negatywnie wpłynęły na ich zdrowie psychiczne.

Jakie czynniki mogą w znacznym stopniu przyczynić się do budowania kultury zdrowej psychicznie? 

  • brak poczty elektronicznej po godzinach, 
  • skoncentrowany czas pracy
  • dni bez spotkań. 

Liderzy powinni promować i sami przestrzegać zasad wspierających zdrowie psychicznie, aby pracownicy naprawdę czuli, że mogą robić to samo. Ważne są także rozmowy pomiędzy menedżerami i bezpośrednimi podwładnymi, które umożliwią stworzenie indywidualnych stylów pracy i preferencji. Pracodawcy powinni również zapewnić zespołom zasoby i przepustowość niezbędne do efektywnego wykonywania pracy przy jednoczesnym zachowaniu zdrowia psychicznego.
Głębsze więzi. Kluczowa jest kultura kontaktu – zaczynając od regularnych spotkań kontrolnych, w których jest czas na zadanie pytania „Jak się masz?”, poprzez zdrowe relacje w pracy, aż po budowanie relacji pomiędzy zespołami. Pracodawcy powinni zapewnić możliwości nawiązywania kontaktów w całej organizacji, a także promować rozmowy między menedżerami i bezpośrednimi podwładnymi oraz pomiędzy współpracownikami. Pamiętajmy, że po pytaniu „Jak się masz?” powinno zawsze paść pytanie „Jak mogę Ci pomóc?” (szczególnie na poziomie menedżera). Rola empatii i autentyczności jest nie do przecenienia.

Piotr Chełchowski Trzymsie
Al. Jerozolimskie 181B
02-222 Warszawa
Regon: 145868890
NIP: 7582331909

E: dawid@trzymsie.biz